Wydatki bieżące czy majątkowe od 2027 r.? To pytanie nabiera szczególnego znaczenia w związku ze zmianami w ustawie o finansach publicznych oraz wprowadzeniem nowej klasyfikacji budżetowej. Nowe regulacje wpływają nie tylko na sposób planowania wydatków, ale również na praktyczne zasady gospodarowania majątkiem jednostek sektora finansów publicznych – w szczególności w zakresie środków trwałych, wyposażenia, wartości niematerialnych i prawnych, inwestycji, remontów oraz pierwszego wyposażenia.

Nowa klasyfikacja została określona w rozporządzeniu Ministra Finansów i Gospodarki z 20 kwietnia 2026 r. i będzie stosowana po raz pierwszy przy planowaniu budżetu państwa oraz projektów uchwał budżetowych JST na 2027 rok. Do zmian budżetów na 2026 r. oraz sprawozdawczości z wykonania budżetów za 2026 r. nadal stosuje się dotychczasowe przepisy.

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 20 kwietnia 2026 r. – Dz.U. z 2026 r. poz. 582

Jedną z istotnych zmian jest nowe uporządkowanie grup wydatków. W nowych regulacjach wyodrębniono m.in.:

• transfery bieżące, w tym dotacje bieżące,
• świadczenia na rzecz osób fizycznych,
• wydatki bieżące,
• wydatki majątkowe,
• transfery majątkowe, w tym dotacje inwestycyjne.

Szczególne znaczenie ma rozdzielenie wydatków majątkowych od transferów majątkowych. Dotychczas wydatki majątkowe obejmowały zarówno wydatki i zakupy inwestycyjne jednostek, jak również dotacje i inne środki przeznaczone na finansowanie wydatków majątkowych.

W nowym modelu transfery środków na cele majątkowe, w tym dotacje inwestycyjne, zostały wyodrębnione jako odrębna grupa. Ministerstwo Finansów wskazuje, że rozwiązanie to ma pozwolić na oddzielną i pełniejszą prezentację transferów majątkowych, analogicznie do funkcjonującego rozróżnienia dotyczącego transferów bieżących.

Dla jednostek oznacza to konieczność ponownego przeanalizowania nie tylko stosowanych paragrafów klasyfikacji, lecz także sposobu planowania poszczególnych kategorii wydatków.

Jedna z najistotniejszych praktycznych zmian dotyczy kwalifikowania wydatków związanych ze środkami trwałymi.

W nowej klasyfikacji budżetowej odstąpiono od dotychczasowego podejścia, w którym wartość środka trwałego – obecnie próg 10 000 zł – stanowiła kryterium wpływające na zakwalifikowanie wydatku do wydatków majątkowych.

Ministerstwo Finansów wskazuje, że nowe rozwiązania opierają się na charakterze ekonomicznym wydatku, a w ramach wydatków majątkowych mają być ujmowane pełne nakłady na środki trwałe. Wprowadzono przy tym m.in. odrębne paragrafy dla środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych amortyzowanych jednorazowo.

Zmiana ta powoduje, że w jednostkach warto ponownie przyjrzeć się dotychczasowym zasadom dotyczącym:

• wyposażenia,
• środków trwałych,
• zakupów bieżących i majątkowych,
• wartości niematerialnych i prawnych,
• zasad ewidencji poszczególnych składników majątku.

Nie oznacza to jednak, że każdy niskocenny zakup automatycznie staje się wydatkiem majątkowym. Ministerstwo Finansów wyjaśnia również, że zakup składników spełniających warunki uznania za środki trwałe, które zgodnie z odrębnymi przepisami i przyjętymi zasadami rachunkowości nie są ewidencjonowane na kontach środków trwałych, będzie ujmowany w paragrafie dotyczącym materiałów i wyposażenia.

Nowa klasyfikacja powoduje, że rozróżnienie pomiędzy wyposażeniem a środkiem trwałym staje się jednym z ważniejszych praktycznych zagadnień związanych z przygotowaniem jednostek do 2027 roku.

Nie chodzi przy tym wyłącznie o wybór właściwego paragrafu.

Sposób kwalifikowania danego składnika wpływa również na jego ujęcie w planie finansowym, ewidencję, dokumentowanie oraz późniejszą kontrolę gospodarowania majątkiem. Szczególnej uwagi mogą wymagać również środki dydaktyczne, które w wielu jednostkach – zwłaszcza oświatowych – stanowią istotną kategorię zakupów.

Zmiany w klasyfikacji powinny być więc analizowane razem z zasadami gospodarowania majątkiem funkcjonującymi w konkretnej jednostce.

Osobnym zagadnieniem są wartości niematerialne i prawne. Nowa klasyfikacja wyodrębnia je w ramach zakupów inwestycyjnych oraz przewiduje również odrębne ujęcie wartości niematerialnych i prawnych amortyzowanych jednorazowo.

W praktyce może to mieć znaczenie m.in. przy zakupach oprogramowania, licencji oraz innych praw majątkowych kwalifikowanych jako WNiP.

Ministerstwo Finansów podkreśla jednocześnie, że sama klasyfikacja budżetowa nie przesądza o możliwości zastosowania jednorazowej amortyzacji. W tym zakresie znaczenie mają odrębne przepisy oraz rozwiązania przyjęte przez jednostkę.

Dlatego przygotowanie do nowych zasad nie powinno ograniczać się do technicznego zastąpienia starych paragrafów nowymi numerami.

Kolejnym ważnym obszarem jest przygotowanie i realizacja inwestycji. Z punktu widzenia prawidłowego gospodarowania majątkiem znaczenie mają m.in.:

• ustalenie wartości początkowej,
• rozróżnienie ulepszenia od remontu,
• pierwsze wyposażenie,
• środki projektowe związane z majątkiem,
• rozróżnienie zakupów bieżących i majątkowych,
• ustalenie, kiedy mamy do czynienia z zakupem, a kiedy z inwestycją.

Nowa klasyfikacja nadal zachowuje rozróżnienie pomiędzy wydatkami objętymi inwestycją a pozostałymi wydatkami związanymi z zakupem i ulepszeniem środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Ministerstwo Finansów wskazuje również, że do wydatków majątkowych zalicza się w szczególności nakłady na niefinansowe aktywa trwałe, obejmujące nabycie lub wytworzenie aktywów trwałych, ulepszenie istniejących środków trwałych oraz pierwsze wyposażenie obiektów budowlanych.

W praktyce prawidłowa kwalifikacja operacji będzie więc wymagała analizy jej rzeczywistego charakteru, a nie wyłącznie wartości dokonywanego zakupu.

Zmiany są również dobrym momentem na uporządkowanie zasad dotyczących bieżącego funkcjonowania posiadanego majątku.

Jednostki powinny zwracać uwagę przede wszystkim na właściwe rozróżnienie nakładów związanych z eksploatacją, remontem i ulepszeniem majątku. Szczególnego podejścia mogą wymagać również obiekty zabytkowe oraz wydatki związane z ich utrzymaniem.

Z gospodarowaniem majątkiem wiąże się przy tym nie tylko ponoszenie wydatków, ale również uzyskiwanie dochodów. W praktyce jednostek znaczenie mają m.in.:

• sprzedaż składników majątku,
• najem,
• dzierżawa,
• czynsze,
• zwroty kosztów mediów,
• likwidacja składników majątku.

Zmiana klasyfikacji na 2027 rok jest więc okazją do szerszej weryfikacji sposobu funkcjonowania majątku w jednostce – zarówno od strony wydatkowej, jak i dochodowej.

Nowe grupowanie wydatków wpływa również na sposób prezentacji dotacji.

W nowej klasyfikacji dotacje ujmowane są odpowiednio w grupie transferów bieżących oraz transferów majątkowych. W przypadku JST wydatki inwestycyjne i transfery majątkowe będą również prezentowane jako odrębne grupy.

W praktyce oznacza to konieczność zwrócenia uwagi na charakter przekazywanych środków i właściwe powiązanie ich z nowymi paragrafami klasyfikacji budżetowej.

Nie jest to więc wyłącznie techniczna zmiana numeracji paragrafów. Nowe rozwiązanie zmienia sposób grupowania i prezentowania przepływów majątkowych.

Przygotowanie jednostki do nowych zasad powinno obejmować również przegląd dokumentacji związanej z gospodarowaniem majątkiem.

W zależności od rozwiązań funkcjonujących w danej jednostce zmian lub przynajmniej weryfikacji mogą wymagać przede wszystkim:

• instrukcja obiegu dokumentów,
• rozwiązania związane z obiegiem dokumentów i Centralnym Rejestrem Umów,
• instrukcja inwentaryzacyjna,
• instrukcja magazynowa,
• sposób dokumentowania operacji związanych z majątkiem.

Istotne jest zachowanie spójności pomiędzy sposobem planowania wydatku, jego klasyfikacją oraz późniejszym ujęciem operacji związanej z majątkiem.

Ministerstwo Finansów udostępniło również klucze przejścia pomiędzy dotychczasową a nową klasyfikacją. Jednocześnie wskazuje, że są to typowe schematy przejścia. W przypadku konkretnego wydatku nadrzędne znaczenie ma analiza jego charakteru ekonomicznego i wybór paragrafu, który najlepiej odzwierciedla charakter oraz przeznaczenie środków.

Zobacz materiały Ministerstwa Finansów, klucze przejścia i informacje dotyczące klasyfikacji budżetowej od 2027 r.

Zmiany dotyczą nie tylko pracowników księgowości.

Prawidłowe funkcjonowanie majątku w jednostce wiąże się z zakresem odpowiedzialności:

• kierownika jednostki,
• głównego księgowego,
• pracowników merytorycznych uczestniczących w procesie planowania, zakupu i gospodarowania majątkiem.

Dlatego przygotowanie do nowych zasad klasyfikacji budżetowej powinno obejmować nie tylko aktualizację stosowanych paragrafów, ale również ocenę sposobu organizacji procesów związanych z majątkiem.

Nowa klasyfikacja będzie stosowana już przy przygotowywaniu projektów budżetów na 2027 rok. Oznacza to, że jednostki powinny odpowiednio wcześniej przeanalizować, w jaki sposób nowe grupy i paragrafy wpłyną na planowane wydatki związane z wyposażeniem, środkami trwałymi, wartościami niematerialnymi i prawnymi, inwestycjami oraz dotacjami.

Szczególnie istotna staje się odpowiedź na pytanie: czy konkretny wydatek od 2027 r. powinien zostać potraktowany jako wydatek bieżący czy majątkowy?

Nie w każdym przypadku możliwe będzie proste przełożenie dotychczasowego paragrafu na nowy. Jak podkreśla Ministerstwo Finansów, przy wątpliwościach kluczowa będzie analiza ekonomicznego charakteru konkretnego przepływu.

Dlatego wdrożenie nowej klasyfikacji warto połączyć z przeglądem zasad gospodarowania majątkiem funkcjonujących w jednostce, zamiast traktować reformę wyłącznie jako zmianę techniczną w planie finansowym.

Tematykę wydatków bieżących i majątkowych od 2027 r., środków trwałych, inwestycji, WNiP oraz nowych zasad gospodarowania majątkiem JSFP rozwiniemy również podczas odrębnego szkolenia online, poświęconego praktycznym problemom kwalifikowania i ewidencjonowania wydatków po zmianach obowiązujących od 2027 r.

Szczegółowy program szkolenia oraz formularz zgłoszeniowy:
Wydatki bieżące czy majątkowe od 2027 r.? – zobacz program szkolenia